
Spierbevangenheid bij paarden: oorzaken, herstel en preventie
Spierbevangenheid bij paarden is een ernstige aandoening die plotseling kan optreden en grote gevolgen kan hebben voor het welzijn en de prestaties van je paard. Een snelle herkenning, juiste behandeling en goed herstelmanagement zijn essentieel om blijvende spierschade te voorkomen. In dit artikel lees je wat spierbevangenheid is, hoe het ontstaat en hoe je het herstel optimaal kunt ondersteunen.
Wat is spierbevangenheid?
Spierbevangenheid – ook wel tying-up of maandagsziekte genoemd – is een aandoening waarbij de spiercellen beschadigd raken tijdens of na inspanning. Door een verstoorde energiehuishouding in de spieren hopen afvalstoffen zich op, wat leidt tot pijn, stijfheid en in ernstige gevallen afbraak van spierweefsel.
De achterhand en rugspieren zijn het vaakst aangedaan, maar ook andere spiergroepen kunnen betrokken zijn.
Oorzaken van spierbevangenheid
Spierbevangenheid ontstaat meestal door een combinatie van factoren:
- Te veel suiker en zetmeel in het rantsoen
- Onregelmatige training of plotselinge inspanning
- Te weinig beweging of langdurige boxrust
- Elektrolytentekort (natrium, kalium, magnesium)
- Stress
- Onderliggende stofwisselingsproblemen zoals PSSM
Paarden die gevoelig zijn voor spierbevangenheid hebben vaak een verstoorde spierstofwisseling, waardoor hun spieren sneller overbelast raken.
Symptomen van spierbevangenheid
De symptomen kunnen snel verergeren. Veelvoorkomende signalen zijn:
- Stijf en pijnlijk bewegen
- Harde, gespannen spieren
- Zweten zonder inspanning
- Verhoogde hartslag en ademhaling
- Donkergekleurde urine
- Niet meer willen lopen of stil blijven staan
⚠️ Bij twijfel altijd direct een dierenarts inschakelen.
Wat te doen bij een acute aanval?
Bij een acute aanval is rust het allerbelangrijkst:
- Stop direct met bewegen
- Zet het paard warm en comfortabel
- Geen krachtvoer geven
- Water beschikbaar stellen
- Neem onmiddellijk contact op met de dierenarts
Geforceerd bewegen kan de spierschade aanzienlijk verergeren.
Herstel van spierbevangenheid
Het herstel vraagt om een zorgvuldige en gefaseerde aanpak. Naast aangepast voer en gecontroleerde beweging speelt herstelondersteuning een belangrijke rol.
Praktisch herstel per fase
Fase 1 – Acute fase (rust en ontstekingsremming)
- Volledige rust volgens advies dierenarts
- Aangepast rantsoen (laag suiker/zetmeel)
- Focus op ontspanning van het spierweefsel
Magneetveldtherapie:
In deze fase kan PEMF op lage frequentie (± 2 Hz) helpen om:
- Ontstekingsreacties te remmen
- Doorbloeding te stimuleren
- Spieren tot rust te brengen
Fase 2 – Herstelfase (voorzichtige activatie)
- Geleidelijke herintroductie van beweging
- Korte, rustige stapmomenten
- Regelmatige evaluatie van spierspanning
Magneetveldtherapie:
In deze fase wordt vaak gewerkt met een middelmatige frequentie (± 15 Hz) om:
- De spierstofwisseling te activeren
- Afvoer van afvalstoffen te ondersteunen
- Spieren soepel te houden tijdens opbouw
Fase 3 – Trainingsopbouw en preventie
- Langzame opbouw van arbeid
- Consistent trainingsschema
- Aandacht voor herstel na inspanning
Magneetveldtherapie:
Een hogere frequentie (± 30 Hz) kan ondersteuning bieden bij:
- Spierconditie en belastbaarheid
- Preventie van nieuwe overbelasting
Na training kan 2 Hz opnieuw ingezet worden om het spierweefsel weer tot rust te brengen.
De rol van magneetveldtherapie (PEMF)
Magneetveldtherapie ondersteunt het herstel door het activeren van de celstofwisseling en doorbloeding. Dit maakt het een waardevolle aanvulling bij paarden die gevoelig zijn voor spierbevangenheid.
PEMF kan helpen bij:
- Snellere afvoer van afvalstoffen
- Vermindering van spierspanning
- Ondersteuning van herstel in rust
- Preventie van herhaling
Zowel de Minipulse (gericht en lokaal inzetbaar) als de Therapulse (grotere oppervlakken en diepere werking) worden in de praktijk veel gebruikt bij spierproblemen.
Preventie: spierbevangenheid voorkomen
Om de kans op spierbevangenheid te verkleinen is preventie essentieel:
- Stem voeding af op arbeid
- Zorg voor dagelijkse beweging
- Houd trainingen consistent
- Beperk stress
- Plan voldoende herstelmomenten
Paarden die eenmaal spierbevangen zijn geweest, blijven vaak gevoeliger. Ondersteunend herstelmanagement blijft daarom belangrijk.
